Keramiek dat levens verandert
Een duurzame samenwerking tussen de Nederlandse ambassade in Lima en maatschappelijk betrokkenen in Peruaanse gevangenissen
Hoe dragen onze collega’s op de post bij aan een duurzame wereld en een duurzame organisatie? Met Mission Sustainable kijken we naar één van de duurzame initiatieven in ons postennet. In het hart van Lima, Peru, ver weg van het dagelijkse ritme van de stad, zijn keramiekateliers in de grootste Peruaanse gevangenissen onverwachte plekken geworden waar creativiteit, waardigheid en hoop samenkomen. De Nederlandse ambassade in Peru, werkt al jaren samen met de NGO Asociación Dignidad Humana y Solidaridad (DHS). Het project “Ecosystems of Cooperation” is een initiatief dat is ontworpen om de technische en ondernemersvaardigheden van gedetineerden en hun families te versterken. Het doel: een re-integratiemodel bevorderen dat humaner en duurzamer is, gericht op mensenrechten.
Dit initiatief is onderdeel van een lange geschiedenis. Sinds de jaren zeventig ondersteunt de ambassade re-integratieprogramma’s in Peruaanse gevangenissen, in nauwe samenwerking met de Belgische priester Hubert Lanssiers. Lanssiers is een sleutelfiguur op het gebied van bescherming van de rechten van gedetineerden. Deze samenwerking legt de basis voor een decennialange inzet die vandaag de dag wordt voortgezet in projecten. In deze projecten wordt traditioneel vakmanschap gecombineerd met sociale en ecologische innovatie.
Een project dat mensen centraal stelt
Alexander Kofman, ambassadeur Lima, Peru vertelt: ‘het project “Ecosystems of Cooperation” is gebaseerd op een eenvoudig, maar krachtig idee: detentie heeft niet alleen gevolgen voor de gevangene zelf, maar ook voor hun families en directe omgeving. Het project beoogt daarom kansen te creëren voor zowel de gedetineerden als hun familieleden. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de echtgenotes of vriendinnen, die vaak de emotionele en financiële lasten dragen die detentie van een partner met zich meebrengt.’
Door middel van een technische training en workshops bevordert het project microondernemerschap, waarbij vrouwen samen met hun familieleden in de gevangenis ondernemers worden. Deze focus sluit aan bij belangrijke prioriteiten van ons Nederlandse buitenlandbeleid: gendergelijkheid, economische empowerment van vrouwen en het terugdringen van gendergerelateerd geweld (GGG).
Eva Ferket, projectleider duurzaam postennet & community management bij Mission Sustainable 
Alexander Kofman, ambassadeur Lima, Peru
“Het project “Ecosystems of Cooperation” is gebaseerd op een eenvoudig maar krachtig idee: detentie treft niet alleen de gedetineerden zelf, maar ook hun families en directe omgeving. Het project beoogt daarom kansen te creëren voor zowel gedetineerden als hun familieleden.” - Alexander Kofman
Beeld: © BZ / Josje Deekens
Ambassadeur Alexander Kofman bekijkt keramiek dat door gevangenen is gemaakt
Sociale werkplaats met perspectief
DHS, met bijna dertig jaar ervaring in Peruaanse gevangenissen, blijkt een onmisbare partner. De nauwe samenwerking met het Nationaal Penitentiair Instituut (INPE) – dat het landelijke programma “Productieve Gevangenissen” leidt – zorgt ervoor dat de workshops veilig en effectief worden uitgevoerd. De ambassade levert niet alleen expertise en financiering, maar ook concrete kansen voor economische activiteit. Al jaren laat de ambassade verschillende producten maken in de gevangeniswerkplaatsen: relatiegeschenken van keramiek en verschillende textielproducten, zoals bijvoorbeeld de oranje T-shirts die gedragen worden tijdens Koningsdag in Lima. Deze opdrachten ondersteunen het inkomen van gedetineerden en hun families, integreren duurzame denkwijzen en laten het talent zien dat aanwezig is binnen het Peruaanse gevangenissysteem.
Beeld: © BZ / National Penitentiary Institute
Keramiek en textiel: ambacht, levensonderhoud en duurzaamheid
Keramiek is meer dan een artistieke discipline; Het is een hulpmiddel voor emotionele expressie en persoonlijke transformatie. Voor veel gedetineerden biedt het leren boetseren met klei een therapeutische uitlaatklep, een nieuwe vaardigheid en een gezondere routine. Aan het begin van het programma “Productieve Gevangenissen” heeft onze ambassade hoge-temperatuur-ovens en speciaal gereedschap gedoneerd. Ook met het vinden van meer partners om de werkplaatsen van de grond te krijgen, was de samenwerking met de ambassade bevorderlijk. De textielwerkplaatsen volgen dezelfde visie. Het maken van T-shirts en andere handgemaakte artikelen weerspiegelt niet alleen creativiteit, maar draagt ook bij aan een circulair economisch model dat lokale productie benadrukt en de impact op het milieu vermindert.
Deze duurzame aanpak is gebaseerd op lokale productie, materialen met een lage impact en het herinvesteren van inkomsten in nieuwe voorraden. Dit vormt de kern van de inzet van onze ambassade en sluit aan bij de duurzaamheidsdoelen van BZ.
Een ecosysteem dat binnen met buiten verbindt
Het meest innovatieve aspect van het “Ecosystems of Cooperation” project is de focus op het gehele ecosysteem rondom het ondernemerschap van gedetineerden en hun families. Het productieproces begint in de gevangenissen, maar gaat daarbuiten verder via verkoop, marketing en herinvesteringen. Veel families promoten de producten online, waardoor creativiteit wordt omgezet in inkomsten en de familiebanden worden versterkt. Door het succes in de gevangenissen van Lurigancho en Castro Castro is het project uitgebreid naar een vrouwengevangenis: Santa Mónica. Daar ontdekte een kleine groep vrouwen in keramiek een ruimte voor emotioneel herstel en toekomstplanning.
Van klei tot kracht
Wat begon als een bescheiden, low-budgetproject, is uitgegroeid tot een model van impactvolle en betekenisvolle transformatie. De samenwerking tussen de ambassade, DHS, INPE en de families van de gedetineerden toont aan dat er duurzame mogelijkheden zijn. Zelfs in de meest uitdagende omstandigheden. De workshops stellen deelnemers in staat vaardigheden te ontwikkelen, hun zelfvertrouwen te versterken, familierelaties te verbeteren en een realistisch pad naar hun re-integratie te ontwikkelen. Tegelijkertijd stimuleren ze een circulair model met lokale productie en verantwoorde consumptie.
Met deze ervaringen hopen we dat andere ambassades en internationale partners geïnspireerd worden om soortgelijke initiatieven te ondersteunen. Projecten zoals deze laten zien dat je met waardigheid, creativiteit en hoop veel positieve impact kan maken.
Sustainable Best Practices Database
Sinds eind vorig jaar is er een Sustainable Best Practices Database, waar collega’s op posten inspiratie op kunnen doen. Dit jaar richt Eva zich op ‘het voortzetten van deze activiteiten om ervoor te zorgen dat het een integraal onderdeel wordt van het werk van onze collega’s, in plaats van een onderwerp dat maar één keer per jaar terugkomt’.